تبلیغات
دامپزشک مدرن ایرانی - کشند قرمز چیست؟
 
دامپزشک مدرن ایرانی
رعایت شئونات حرفه ای ؛ ارتقای سطح سلامت و دانش
کشند قرمز یا شکوفایی جلبکی خطرناک ، یک پدیده طبیعی است که در اثر افزایش مواد بیوژن نظیر ازت ، فسفر و کلسیم در منابع آبی ( ناشی از ورود فاضلابهای انسانی ، صنعتی ، کشاورزی ، زیست محیطی و ... و فراهم شدن شرایط مطلوب مانند دما ، نور ، حضور مواد آلی و معدنی ) ایجاد می شود .
 
کشند قرمز پدیدهای است که در اثر تجمع بیش از حد جلبکهای تک سـلولی بـه وجـود مـی آیـد . ایـ ن پدیـ ده بـ یشتـر در آبهای مناطق گرمسیری و گاه نیمه گرمسیری رخ میدهد . در غلظت بـالا ی ایـن جلبـک هـا سـطح آب بـه رنـگ قرمـز در میآید، البته ممکن است به رنگهای زرد، سبز و یا قهوهای در آید و یا اصلا تغییر رنگی در آب رخ ندهد . گاهی کشند قرمز بس یار گسترده است و مسافت ز یادی از سـطح در یـا را در بـر مـ یگیـرد و پـشبینـی ایـن پدیـده بـه صورت دقیق امکان پذیر نیست فقط میتوان تا حدی از بروز آن پیشگیری کرد .

جلبکهای مـذکور تو لیـد سـم مـیکننـد و نرمتنانی مانند او یسترها، صدف ها و سایر موجودات فیلتر فیدر از آنها تغذیـه مـ یکننـد . از ایـن طریـق سـم وارد بـدن آنهـا و سپس ماهیانی که از آنها تغذیه میکنند میشود و در ادامه زنجیره غذایی وارد بدن انسان میشود . هرچند تمـامی گونـه هـا ی مسبب کشند قرمز سمی نیستند اما گونه های سمی بیشتر در به وجود آمـدن ایـن پدیـده دخیلنـد . از ایـن رو پدیـده مـذکور سبب بروز بیماریهای خطرناکی میشود و اثرات زیانبار اقتصادی دارد که از جمله دلایل آن میتوان به صدمه خوردن بـه صنعت توریسم اشاره کرد . بنابراین شناخت این پدیده و راههای جلوگیری از آن لازم و ضروری به نظر میرسد .

با افزایش سریع جلبک ها ( به بیش از 100 تا 200 هزار سلول در هر میلی متر آب ) پدیده شکوفایی جلبکی ایجاد می شود .

عبارت کشند در اصطلاح ,کشند سرخ,، همان جذر مد و بالا و پایین رفتن آب است که یک باره بوجود می‌آید و تنها براى چند روز ادامه پیدا می‌کند که اصطلاحا به آن جذر و مد می‌گویند. رنگ قرمز یا سرخ نیز که به دلیل افزایش نوع خاصى از فیتوپلانکتون‌ها رخ می‌دهد، اشاره به گونه جلبکى دارد که سبب تغییر رنگ آب دریا می‌شود. فیتوپلانکتون‌ها که در حالت عادى در آب دریا وجود دارند و از طریق فتوسنتز به حیات خود ادامه می‌دهند در واقع نوعى گیاه تک‌سلولى و از ریزترین و ابتدایی‌ترین موجودات زنده در چرخه غذایى محیط هاى دریایى به شمار می‌روند.
این گیاهان دریایى در کشورهاى معتدل همانند ایران و منطقه خزر، در فصول مختلفى از سال به تناسب افرایش درجه حرارت هوا افزایش می‌یابند و به ویژه در اوایل بهار و پاییز شکوفا می‌شوند.

از نظر طبقه بندی جلبک های سمی در 3 گروه :

1- جلبک های آب شیرین (سیانوفیت ها)

2- آب های لب شور (کریوفیت ها)

3- شور (پیروفیت ها)

طبقه بندی می شوند .

از مهمترین جلبک های گروه پیروفیت ها که هر ساله در سواحل جنوبی ایران بروز و باعث تلفات در آبزیان می شوند ، میتوان به رده های ذیل اشاره کرد :

Dinoflagellata

Gymnodinium

Goniaulax

Noctiluca

Trichodesminum

Cochlodinium

با توجه به بررسیهای بعمل آمده گونه پلانکتونی شکوفا شده در سطح استانهای جنوبی کشور از رده داینوفلاژلاتا و از جنس Cochlodinium می باشد که آزمایشات و بررسی های بعمل آمده از سوی موسسه تحقیقات شیلات ایران موید عدم سمیت آن می باشد .



چرخه زندگی

این جلبک ها معمولا هاپلوئید هستند و از طریق تقسیم دوتایی ، تکثیر می یابند . اما تولید مثل جنسی نیز می تواند روی دهد که در این حالت دو سلول هاپلوئید منفرد پس از تقسیم دوتایی تشکیل زیگوت داده و یا یکدیگر ترکیب شوند . پس از آن تقسیم میوز باعث بوجود آمدن سلولهای هاپلوئید جدیدی می گردد .



دلایل تلفات آبزیان :

ü اولین اثر شکوفایی جلبکی کاهش ناگهانی اکسیژن محلول آب می باشد .

ü کاهش اکسیژن معمولا در شب رخ می دهد ولی بروز وضعیت ابری در طول روز ممکن است باعث مصرف اکسیژن توسط فیتوپلانگتونها (جلبک ها) شده و کمبود آن را در طی روز باعث گردد .

ü علاوه بر این ، مرگ ناگهانی و یکباره فیتوپلانگتونها به دلایل مختلف و تجزیه آنها نیز باعث کاهش اکسیژن آب می شود.

ü جلبک های مرده و یا در حال مرگ ، محیط مناسبی برای رشد باکتری ها بوده و این امر باعث کاهش بیشتر اکسیژن و افزایش CO2آب می شود .

ü در برخی موارد ( بویژه در مناطق کم عمق ) در اثر رسوب جلبک ها بر روی آبشش ماهیان خفگی و تلفات ایجاد می شود .

ü یکی دیگر از علل تلفات ناشی از جلبک ها تولید ایکتیوتوکسین (که ترکیبی بنام هیدروکسیلامین و توسط یک گونه جهت حذف سایر رقبای جلبکی تولید می شود ) می باشد .

ü برخی از جلبک های سبز – آبی نظیر میکروسیستیس باعث تولید سم و کاهش اکسیژن آب می شوند .

در خصوص جنس کوکلودینیوم علل اصلی تلفات آبزی ، کاهش شدید اکسیژن آب ، تولید مواد ژلاتینی و رسوب آن در سطح بدن آبزیان خصوصا آبشش ها و تولید ترکیبات واکنش گر (نظیر H2O2 و اکسیژن نوزاد ) بوده است .

برخی نکات مهم از دیدگاه بهداشت عمومی به شرح زیر می باشد :

نتایج تحقیقات انجام شده از سوی محققین مختلف از جمله محققین اداره سلامت فلوریدای آمریکا طی سال های 2003 – 2001 میلادی بر روی تاثیر پدیده کشند قرمز ناشی از ارگانیسم Karenia brevis (از رده داینوفلاژلاتا) و سموم آن ها بر روی سلامت انسان به این شرح می باشد :

ü مصرف گوشت ماهیان صید شده در مناطق بروز این پدیده (در صورتی که ماهی صید شده در زمان صید زنده باشد) ، خطری برای سلامت مصرف مصرف کننده انسانی ندارد .

یادآوری : مصرف احشاء و سایر اعضاء ماهی (به جز گوشت) ممنوع است .



ü مصرف ماهی مرده در اثر شکوفایی جلبکی چه از نظر بهداشتی (بدلیل آغاز روند فساد و ... ) و شرعی ( بدیل مرگ ماهی در آب ) ممنوع است .

ü میزان تجمع سم در ماهیان زنده به حدی نیست که باعث مخاطره در انسان شود ، لذا ضرورتی به توقف صید و صیادی نمی باشد ولی بایستی اشاره نمود که سموم جلبکی در اثر پختن و نگهداری در سرخانه از بین نمی روند .

در خصوص جنس کوکلودینیوم که تولید سم نمی نماید ، خطری برای سلامت مصرف کننده ندارد .

ü صدف ها فیلترکننده غیرانتخابی می باشند و در صورت سمی بودن جلبک ها باعث تجمع بالایی از سم در صدف ها می شود بنابراین مصرف آن در انسان باعث بروز مسمومیت و علائم عصبی ، اسهال ، عدم هوشیاری و حتی فلجی می شود .

ü بدلیل مقاوم بودن سموم حاصله به حرارت تولید پودر ماهی از ماهیان تلف شده مجاز نیست .



ü شنا در آب در مناطق بروز این پدیده مجاز است . تنها در افراد حساس ممکن است سموم باعث التهاب جلدی شود که در صورت استحمام با آب شیرین این اثرات سریعا حذف می شود .



ü ورزش در کنار سواحل در موارد بروز این پدیده مجاز است بدلیل اینکه انتقال سموم برخی از جلبک ها از طریق هوا تنها ممکن است در برخی افراد آن هم پس از یک هفته ورزش در ساحل علائمی نظیر سرفه ، عطسه و آبریزش چشم (بدلیل درگیری قسمت فوقانی دستگاه تنفس ) دیده شود .



ü افراد مبتلا به آسم می توانند در ساحل ورزش کرده و قدم بزنند زیرا این سموم باعث درگیری قسمت تحتانی دستگاه تنفس نمی شوند .

پیشگیری :

متاسفانه هیچ راهى براى مبارزه یا از بین بردن این گونه‌ها و سموم ناشى از آن وجود ندارد. تنها راه ممکن آن است که مانع از ورود فاضلاب‌هاى خانگى و شهرى به محیط دریاى خزر شویم.



با تشکر ازدکتر رضا صاحبی





نوع مطلب : مطالب جالب، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :