تبلیغات
دامپزشک مدرن ایرانی - بیماری كیست هیداتیك
 
دامپزشک مدرن ایرانی
رعایت شئونات حرفه ای ؛ ارتقای سطح سلامت و دانش

كیست هیداتیك، بیماری انگلی است كه به وسیله مرحله نوزاد كرم « اكی نوكوكوس گرانولوزوس» ایجاد می شود تنیا اكی نوكوك، كوچكترین كرم پهن نواری است كه شناخته شده و اندازه آن(9-5/2 میلی متر)است.این كرم  در روده كوچك سگ و سگ سانان (گرگ، روباه و بندرت گربه)  زندگی می كند.و معمولاً دارای 3 بند یا حلقه می باشد. كرم بالغ از دو قسمت سرو بدن تشكیل شده است .قسمت سر دارای دو ردیف قلاب و چهار باد كش است و بدن از 3 تا 4 بند تشكیل شده كه بندهای آخر دارای تعداد زیادی تخم است.كرم بالغ در بدن انسان، گوسفند و گاو تشكیل نمی شود و تنها فرم بالغ كرم، در دستگاه گوارش سگ یاسگ سانان تشكیل می شود.

 

سیر تكاملی و مرحله بیماریزایی

دربند آخر كرم بالغ تعداد زیادی تخم وجود دارد كه به همراه مدفوع سگ دفع می شود.تخم انگل بسیار كوچك وغیر قابل رویت است.تخمها در خاك مرطوب و سایه به مدت چند ماه به حیات خود ادامه می دهند . میزبانان واسط( گاو، گوسفند، انسان و … ) با خوردن تخمها آلوده می شوند.تخم ها دارای چند لایه و لایه هااز جنس كراتین و نسبت به تغییرات محیط بسیار مقاوم و می توانند در 2 درجه سانتی گراد به مدت 2 سال و در طبیعت بر حسب درجه حرارت و شرایط جوی بین 3تا8ماه زنده بمانند.هر 7 تا 14 روز یكبار تخمها توسط سگ تولید و دفع  می شود. تخمها بعد از خورده شدن توسط انسان یا دام در روده باز شده و جنین كوچكی از آن خارج شده كه شش قلاب دارد.جنین قلابدار در مخاط روده نفوذ كرده و از طریق عروق خونی می تواند به كلیه نقاط بدن برود. جنین پس از توقف در اعضاء مختلف بدن (كبد، كلیه، ریه،‌مغز، استخوان ، طحال و غیره ) شروع به رشد می كند و به شكل كیسه ای در می آید كه به آن كیست هیداتیك گویند . هر كیست پر از مایع شفاف است كه حاوی جنین یا لاروهای متعدد می باشد. كیستها به مرور رشد كرده و قطر آن به 5 تا 20 سانتی متر افزایش و گاهی حجم درون كیست به 2 لیتر نیز می رسددر صورتی كه كبد یا ریه یا عضو مبتلا به كیست هیداتیك درگاو و یا گوسفند به نحوی مورد تغذیه حیوانات دیگر مانند سگ قرار گیرد، كیستها در داخل روده كوچك باز شده و جوانه های داخل كیست به جداره روده كوچك می چسبند و بالغ می شوند و سر انجام كرم بالغ با تولید تخم چرخه را در طبیعت ادامه می دهد.

چرخه انتقال بیماری

1- ذبح غیر بهداشتی دام ، بیرون انداختن امعاء و احشاء آلوده به كیست و قرار گرفتن این اندامها در دسترس سگ و سگ سانان

2-خوردن كیستهای حاوی جنین توسط سگ و تبدیل آنها به كرمهای پهن نواری شكل در روده سگ

3-رشد كرمها (تنیا اكینوكوك) در روده سگ و دفع تخمها متعدد توسط مدفوع سگ در محیط.

4-  خوردن علوفه و آب آلوده به تخمهای دفع شده سگ توسط دامها(گوسفند، گاو، شتر …)

5- تبدیل تخمها به جنین ها ی مختلف و تبدیل جنینها به كیست هیداتیك در اندامهای مختلف دام

مجدداً با ذبح غیر بهداشتی دام و بیرون انداختن امعاء و احشاء آلوده به كیست و قرار گرفتن این اندامها در دسترس چرخه انتقال بیماری تكرار می گردد.

سیر تكامل عامل بیماری كیست هیداتیك

1. میزبان نهایی : میزبانی است كه انگل دوران بلوغ یا مرحله تكثیر جنسی خود را در بدن آن موجود می گذراند.

2. میزبان واسط : میزبانی است كه انگل دوران قبل از بلوغ جنسی خود را در بدن آن موجود می گذراند0

راههای انتقال بیماری به انسان

1-  تماس نزدیك و مستقیم با سگ های آلوده .

2-  تماس مستقیم با مدفوع سگ های آلوده .

3-  مصرف آب،غذاوسبزیجات آلوده شده به مدفوع سگ

دوره كمون بیماری: دوره كمون ممكن است بین 5تا20 سال طول می كشدو بر حسب محل، نوع و شدت ضایعات علائم بالینی فرق می كند.

علائم بیماری در انسان

بیماری در سگ هیچ علامت مشخصه ای معمولاً ندارد .علائم كیست در انسان بستگی به اندازه و محل جایگزینی آن دارد ( حدود 90% كیستهادر ریه و كبد تشكیل می شود.) اگر بافت اطراف كیست نرم با شد كیست می تواند بزرگ و حتی به اندازه یك توپ فوتبال نیز برسد.

õ كیست تشكیل شده در استخوان معمولاً كوچك ومایع داخلی آن كم می باشد و عمدتاً حفره میانی استخوان را مورد تهاجم قرار داده و باعث فرسودگی و شكستگی استخوان می گردد.

õدر كیست های كبدی علائمی مثل بزرگی كبد ، قولنج كبدی و زردی دیده می شود.

õدر كیست های ریه علائم مختلفی از جمله سرفه ، تنگی نفس ، دردهای قفسه سینه و خلط خونی دیده می شود.

õ كیست در مغز موجب اختلالات عصبی تاری دید ، لرزش و صرع می گردد.

õ كیست در كلیه با سوزش ادرار و وجود خون در ادرار خودنمایی می كند.

õ كیست قلبی ممكن است باعث تپش قلب ، تنگی نفس، اختلال عمل قلب گردد.

õ در پاره ای از موارد به علت  ضربه ممكن است كیست پاره شده و محتویات آن وارد خون شده و شوك ایجاد كند كه خود موجب سقوط سریع فشار خون و مرگ بیمار می گردد.

راه درمان بیماری در انسان

تنها راه درمان بیماری در انسان  عمل جراحی و خارج كردن كیست از داخل بدن است كه آن هم بایستی با ظرافت خاصی انجام شود زیرا اگر در هنگام جراحی مایع موجود در كیست ها و یا قطعاتی از آن در بدن پخش شود كیست های ثانویه و جدید ایجاد می گردد.گاهی به علت گسترش كیستها در اعضاء مختلف بدن و یا وجود كیست در منطقه حساس و خطرناك كه دسترسی و عمل جراحی آن مشكل است از داروی آلبندازول جهت درمان استفاده می شود ضمناً‌بعد از عمل جراحی نیز برای حذف كامل كیستها از داروی فوق استفاده می گردد

درمان بیماری در سگ

در صورت آلودگی سگ به راحتی با دادن داروی ضد انگل درمان می شود. توصیه می شود مرتباً زیر نظر دامپزشكی هر چند ماه یك بار از داروی ضد انگل برای حیوانات استفاده شود.بنابراین كسانی كه دارای سگ خانگی و گله می باشند، بایستی این موضوع را مدنظر داشته باشند.

پیشگیری و كنترل

بیماری كیست هیداتیك انتشار جهانی دارد و بطور كلی در مناطقی كه شغل دامپروری رونق دارد وتماس نزدیكی بین گاو، گوسفند، انسان و سگ زیاد می باشد، از شیوع بیشتری برخوردار است. بنابراین در كنترل بیماری باید موارد زیر را مد نظر قرار داد:

1. آموزش  بهداشت :آگاه نمودن مردم در زمینه استفاده از سبزیجات به نحوی كه سبزی باید كاملاً با مواد ضدعفونی كننده  شسته و بعد مصرف گردد.

2. كسانی كه دارای سگ خانگی و گله هستند، می بایست تماس محدودی با آنها داشته باشند.(زیرا موی بدن آنها ممكن است به تخم انگل آلوده باشد.)نگهداری این حیوانات باید تحت نظر دامپزشك با معاینه دوره ای مرتب و استفاده از داروهای ضد انگل همراه باشد و از لمس كردن آنها نیز خودداری گردد.

3. از كشتار حیوانات(گاو، گوسفند و بز ) در خارج از كشتارگاه اكیداً خودداری شود و این كار باید در كشتارگاههای بهداشتی صورت پذیرد.ضمناً مردم در این خصوص همكاری لازم را باید معمول دارند و از خرید گوشت و فراورده های دامی كه معاینه نشده و مهربهداشتی ندارند خودداری كنند.

4.     بازرسی لاشه و اندام ها در موقع كشتار، ضبط و معدوم نمودن اندام های آلوده به كیست به نحوی كه اندام آلوده از دسترس سگ دور نگه داشته شده و حتماً سوزانده و یا دفن بهداشتی گردند.

5. مبارزه با سگ های ولگرد شامل معدوم نمودن آنها از طرق مختلف و همچنین جمع آوری و دفن صحیح زباله نقش مهمی در كاهش جمعیت سگ ها و مبارزه با این بیماری و سایر بیماری هایی كه از طریق سگ به انسان منتقل می شود را خواهد داشت.

6.  آموزس به مردم در مورد اهمیت شستشوی دستها با آب و صابون





نوع مطلب : علمی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :